زیارت یعنی بریدن از دیگران، و تسلیم و اتصال به امام

ما در اعتماد به خدا مشکل داریم

خداوند مردم را با نبوت حضرت عیسی امتحان بزرگی کرد. نوزادی که از مادری متولد شد که هیچ مردی با او نزدیکی نکرده بود، بعنوان پیامبر امت برگزیده شد. بنا هم هست این پیامبر، با طاغوت زمان خودش مفصل درگیر شود. واقعا کار امت در این مسیر سخت بود. داستان نبوت حضرت عیسی واقعا عجیب و قابل تأمل است. خداوند از ذکر این داستان در قرآن برای ما مسلمانان، هدفی دارد.

فَأَشَارَتْ إِلَيْهِ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا(مریم 29). مردم گفتند چگونه با این طفل نوزاد سخن بگوییم؟ قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا(مریم 30). حضرت عیسی به سخن آمد و فرمود من عبدالله هستم، خداوند به من کتاب داده، و مرا به نبوت مبعوث کرده. خودش را با خدای متعال معرفی کرد، و بلافاصله هم ادعای نبوت کرد! وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنْتُ. خداوند مرا مایه برکت قرار داده، هرجا که باشم. وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا(مریم 31). به من توصیه به نماز و زکات کرده تا زمانیکه زنده هستم. وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا(مریم 32). مرا به نیکی به مادرم سفارش کرده، و اینکه جبار و شقی نباشم. وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَيَوْمَ أَمُوتُ وَيَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا(مریم 33). سلام بر من روزی که متولد شدم و روزی که می میرم و روزی که برانگیخته می شوم.

ذَلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ(مریم 34). این، عیسی بن مریم است. این سخن خداست، که مردم به آن تردید پیدا می کنند. مَا كَانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ سُبْحَانَهُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ(مریم 35). وقتی خداوند اراده کند چیزی را ایجاد کند، ایجاد می شود. خداوند داستان حضرت عیسی را در قرآن به ما مسلمانان متذکر می شود، برای اینکه به ما بگوید من به محض اینکه اراده کنم چیزی ایجاد شود، ایجاد می شود. این، قدرت خدای متعال است. امروز هم ما در مسئله اعتماد به خدا مشکل داریم. هم مسلمانان و هم پیروان سایر ادیان الهی در اعتماد به خدا مشکل دارند.

اباعبدالله علیه السلام به شهادت رسید، تا خونش دلها را بیدار کند

خداوند مسیحیت را با پیغمبریِ نوزادی یک روزه امتحان کرد!

خداوند پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله را قبل از نبوت، چهل سال تربیت کرد: إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَدَّبَ‌ نَبِيَّهُ‌ فَأَحْسَنَ أَدَبَه. بازهم مسلمانان در تبعیت از این پیامبر اختلاف کردند. اما ببینید خداوند جامعه مسیحیت آن زمان را چگونه با یک پیغمبر نوزاد یک روزه امتحان کرد! وَإِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ(مریم 36). خداوند داستان حضرت عیسی را برای ما نقل می کند، تا همه ما عبد خدا شویم، و در این مسیر بندگی استقامت کنیم؛ حتی اگر خداوند چنین شگفتی خلق کند. فَاخْتَلَفَ الْأَحْزَابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ(مریم 37). اما بازهم احزاب و گروهها اختلاف کردند.

أَسْمِعْ بِهِمْ وَأَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنَا لَكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ(مریم 38و39). مردم را انذار بده و بگو اختلاف نکنند. بسیاری از زائرین امام حسین علیه السلام هنوز نفهمیده اند مشیت و تقدیر الهی، شهادت امام حسین علیه السلام بوده است. دستور خدای متعال به اباعبدالله علیه السلام در لوح محفوظ یک جمله است: أن اخرج بقوم إلی الشهادة. فهمیدن حکمت این امر کار ساده ای نیست. در بین همه ائمه هدی که همه شان هم شهید شدند، فقط امام حسین علیه السلام اینگونه به تصریح مامور به قیام با شمشیر و شهادت در میدان مبارزه است؛ آن هم قیامی که نتیجه و پیروزی ظاهری در پی ندارد، و نتیجه اش کشته شدن و شهادت است. فلا شهادة لهم إلّا معک. یاران تو هم باید همراه تو به شهادت برسند. اگر یاران اباعبدالله علیه السلام مثل سایرین حضرت را ترک می کردند، هیچوقت در آینده هم به شهادت نمی رسیدند.

چرا خداوند به اباعبدالله علیه السلام دستور داد همراه یارانش قیام کند برای شهادت؟ امام صادق علیه السلام در زیارت اربعین اینگونه عرضه می دارد: بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الْجَهَالَهِ وَ حَیْرَهِ الضَّلَالَهِ. حسین علیه السلام و یارانش باید کشته شوند، چون کسانیکه در جهل عمیق فرو رفته اند، جز با خون بیدار نمی شوند. این خون در طول تاریخ، نسل به نسل دلها را تکان داد و بیدار کرد، و از ضلالت و گمراهی نجات داد.

إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْأَرْضَ وَمَنْ عَلَيْهَا وَإِلَيْنَا يُرْجَعُونَ(مریم 40). داستان، داستان ولایت است. خداوند می فرماید من خواستم و اراده کردم، یک نوزاد یک روزه را به پیغمبری مبعوث کردم؛ بعد شما مسلمانان حرف پیغمبر مرا نمی شنوید و اختلاف می کنید؟ پیغمبر آمده برای اینکه اختلاف و دعوای شما را حل کند.

ما هرچه انقلابی تر می شویم، اختلافاتمان هم بیشتر می شود!

رهبر شهید انقلاب با همه وجود پای امر حق ایستاد؛ بخاطر همین هم انقدر دشمن داشت

آقای خرازی مطلبی را بیان کرده، که باعث اختلاف و درگیری جدیدی در بدنه انقلابیها شده. این آقا نزدیک سی سال پیش در قم تشکیلات داشت؛ اسم تشکیلاتش را هم حزب الله گذاشته بود. خودش را هم دبیرکل حزب الله جهان می دانست! آن زمان به ما هم پیشنهاد مسئولیت جوانان حزب الله جهان را داد! در شهرستانهای مختلف هم شعبه داشت، مدارس غیرانتقاعی داشت، و تربیت و سازماندهی می کرد.

ما هرچه انقلابی تر می شویم، اختلافاتمان هم بیشتر می شود! همین آقا بعد از حدود سی سال سکوت و کناره گیری از عرصه سیاست، امروز صحبتی را نقل می کند، که دفتر رهبر معظم انقلاب بلافاصله رسما آن را تکذیب می کند! همین شخص می گوید "رهبر معظم انقلاب مثل پدرشان نیست! پدرشان خیلی تعارف داشت، اما ایشان تعارف ندارد"! انقلابیهای ما بلافاصله مثل بمب خبری، صحبت این فرد را در شبکه های اجتماعی پخش کردند. رهبر شهید انقلاب را اهل تعارف و کوتاه آمدن معرفی می کند! رهبر شهید انقلاب کی و کجا کوتاه آمد؟ امام شهید ما بخاطر تعارف ها و کوتاه آمدنش کشته شد؟! رهبر شهید انقلاب با همه وجود پای امر حق ایستاد؛ بخاطر همین هم انقدر دشمن داشت.

همین فرد، بخاطر اختلاف نظری که با رهبر شهید انقلاب داشت، سی سال سکوت کرد و وظیفه اجتماعی و تبیینی خود را انجام نداد؛ با اینکه شبکه و توانایی این کار را داشت. همان زمان هم شأن خود را بالاتر از ولی فقیه می دانست! بعد حرف غلط این فرد را در شبکه های اجتماعی بازنشر می دهند. ما اینگونه مقابل ولایت ولیجه درست می کنیم. اختلاف یعنی همین؛ اختلاف در امر ولایت: وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْأَرْضَ وَمَنْ عَلَيْهَا وَإِلَيْنَا يُرْجَعُونَ(مریم 39و40). می فرماید منِ خدا وارثم را در زمین تعیین می کنم؛ منِ خدا تعیین می کنم چه کسی جانشین من در زمین باشد.

أُولَئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ وَمِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْرَائِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَاجْتَبَيْنَا إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُ الرَّحْمَٰنِ خَرُّوا سُجَّدًا وَبُكِيًّا(مریم 58). خداوند در ادامه آیات، تک تک انبیاء را ذکر می کند، و می فرماید چرا در رهبری امت اختلاف می کنید؟

زیارت یعنی بریدن از دیگران، و تسلیم و اتصال به امام

زیارت باید مسئله اختلاف امت را حل کند

معارف زیارتنامه ها باید در زندگی زائر اجرایی شود

امام صادق علیه السلام درباره زیارت اباعبدالله علیه السلام می فرماید: أن کان لم یجبک بدنی عند استغاثتک و لسانی عند استنصارک فقداجابک قلبی و سمعی و بصری و رأیی و هوای علی التسلیم. اگر بدنی و زبانی نتوانستم تو را یاری کنم، با قلبم تو را اجابت می کنم؛ با قلب و گوش و چشم و نظر و میلم تسلیم تو هستم. لخلف النبی المرسل و السبط المنتجب و الدلیل العالم و الامین المستخزن و المودی المبلغ و المظلوم المضطهد جئتک یا مویال انقطاعا الیک و الی جدک و ابیک و ولدک الخلف من بعدک. نزد تو آمده ام، در حالیکه از همه بریده ایم و فقط تسلیم تو هستم، و تسلیم اجداد و اولاد تو. زیارت یعنی این؛ بریدن از دیگران و تسلیم و اتصال به امام.

فلسفه زیارت، اتصال به امام است، نه صرفا حضّ و بهره معنوی بردن. زیارتی که ما را متصل به اماممان نکند، زیارت کامل نیست. فقلبی لکم مسلم و رأی لکم متبع و نصرتی لکم معده حتی یحکم الله بدینه و بیعثکم. آمده ام زیارت برای تسلیم شدن به امر امام. قلبم تسلیم شماست و رأیم تابع شماست، تا شما را یاری کنم برای برقراری حاکمیت الهی در عالم؛ یعنی برقراری حکومت امام عصر ارواحنا فداه.

معارفی که در زیارتنامه اباعبدالله علیه السلام آمده است باید جهالت زائر را برطرف کند و او را بیدار کند. زیارت و اربعین، فقط پذیرایی و پیاده روی و عزاداری نیست. زائر باید حقیقت زیارت را بشناسد، و بعد مطابق معارف ذکرشده در زیارتنامه ها، زندگی اش را تنظیم کند، تا مقدمات فرج و حکومت امام عصر ارواحنا فداه را در عالم محقق کند. زیارت یعنی این.

اشهدالله انکم الحجه و بکم ترجی الرحمه فمعکم معکم لا مع عدوکم أنی بکم من المومنین لا انکر لله قدره و لا اکذب منه بمشیه. نگاه امام صادق علیه السلام به زیارت، یک نگاه کاملا قرآنی است. زیارت باید مسئله اختلاف امت را حل کند. اگر صد بار زیارت اربعین رفتیم، اما هنوز جزو یک طرف دعوا و اختلاف در جامعه مسلمین بودیم، یعنی این زیارت ها در ما اثر نکرده. زیارت یعنی تسلیم شدن ما به امر امام. در اکثر زیارات مأثوره ائمه هدی علیهم السلام، این مسئله ی تسلیم بودن ذکر شده.

امام شهید چند سال قبل در روز اربعین به دانشجویان انقلابی گفتند «حَربٌ‌ لِمَن‌ حارَبَکُم همیشه به معنای تفنگ به دست گرفتن نیست؛ به معنای درست اندیشیدن، درست سخن گفتن، درست شناسایی کردن، دقیق به هدف زدن است». گفتند «برای اینکه درست بتوانید فکر کنید با قرآن آشنا بشوید، قرآن را بخوانید، تأمّل کنید». ربط زیارت و قرآن چیست؟ یک بخش کوچک این مسئله را در آیات و روایت امشب بررسی کردیم. انتخاب زیارت کربلا توسط امام سجاد علیه السلام و زینب کبری سلام الله علیها در اربعین، امر ولایت را تا به امروز برای ما نگهداشت.